X
x جهت سفارش تبليغ در سایت ثامن بلاگ کليک کنيد



ایرانی وب - شيوه‌هاى تقويت حافظه
تقویت حافظه اصول تقویت حافظه تقویت حافظه کوتاه مدت مقدمه:همه يادگيرى ها نشانى از حافظه دارند. اگر ماتجربه‌هايمان را به كلى فراموش مى كرديم، نمى توانستيمچيزى ياد بگيريم. چه در اين صورت زندگىما متشكل از تجربه‌هاى
MAT MAT MAT
شيوه‌هاى تقويت حافظه
مدير وبلاگ م.ح در 1392/1/17 |
مقدمه:

همه يادگيرى ها نشانى از حافظه دارند. اگر ما تجربه‌هايمان را به كلى فراموش مى كرديم، نمى توانستيم چيزى ياد بگيريم. چه در اين صورت زندگى ما متشكل از تجربه‌هاى گذرا مى شد كه هيچ گونه پيوندى بين آنها وجود نداشت و حتى از عهده يك مكالمه ساده هم بر نمى آمديم. براى ايجاد ارتباط با ديگران، شما بايد انديشه‌هايى را كه مى خواهيد بيان كنيد و همچنين مطلبى را كه چند لحظه پيش شنيده‌ايد، به ياد بياوريد. بدون يارى حافظه، شما حتى نمى توانيد درباره خودتان انديشه كنيد زيرا همين مفهوم خود، مستلزم نوعى احساس پيوستگى است كه تنها حافظه مى تواند براى شما فراهم كند.

انواع حافظه:

«در يك تقسيم حافظه را مى توان به دو بخش كوتاه مدت و بلند مدت تقسيم كرد كه هر يك از اين دو، سه مرحله را پشت سر مى گذارند كه عبارتند از: 1ـ رمز گردانى، 2ـ اندوزش، 3ـ بازيابى.

مشكل بسيارى از مردم در زمينه حافظه كوتاه مدت است؛ مثلاً بَر شماره‌ى تلفن را پس از شنيدن به قول معروف حفظ مى كنند و ظرف چند دقيقه از ياد مى برند. اما حافظه بلند مدت جالب‌تر است، چون اطلاعات موجود، در آن هرگز فراموش نمى شود. حتى افراد سالمند كه ممكن است دچار اختلال حافظه كوتاه مدت باشند از نظر حافظه بلند مدت خود مشكلى ندارند.»[1] اما چه كنيم تا اين كه از اين اطلاعات در حافظه بلند مدت بيشتر و بهتر استفاده كنيم، لذا در اين نوشتار ما به شيوه‌هاى بهسازى و تقويت حافظه بلند مدت و چندين نكته ديگر مى پردازيم:

شيوه‌هاى تقويت حافظه

1ـ بسط معنايى و رمز گردانى

اگر مى خواهيد چيزى را به ياد بياوريد معناى آن را بسط دهيد. براى روشن شدن مطلب، فرض كنيد مقاله‌اى را در روزنامه‌اى بخوانيد كه يك بيمارى همه گير در اهواز پيدا شده است كه مقامات بهداشتى سعى دارند آن را مهار كنند. براى بسط معنايى اين مقاله مى توانيد پيش خود سئوال‌هايى درباره علل و پيامدهاى اين بيمارى همه گير مطرح كنيد؛ ناقل اين بيمارى يك آدم، يك حيوان، يا آب بوده است؟ آيا مسئولان براى مهار كردن اين بيمارى تا آنجا پيش خواهند رفت كه از ورود افراد به اين شهر خوددارى كنند؟ اين بيمارى احتمالاً چه مدت به طول خواهد انجاميد؟ اين سئوالات كه مربوط به علل و پيامدهاى يك رويداد هستند از لحاظ بسط معنايى بسيار مؤثرند چون هر يك از اين گونه سئوال‌ها پيوند معنى دارى با رويداد برقرار مى سازد.[2]

2ـ بافت و بازيابى

از آنجا كه بافت، نشانه بازيافتى نيرومندى است، مى توان با باز آفرينى بافتى كه يادگيرى در آن صورت گرفته حافظه را بهبود بخشيد. اگر جلسات درس روانشناسى شما هميشه در اتاق معينى تشكيل بشود شما در اين اتاق بهتر از هر جاى ديگرى مطالب آن درس را به ياد خواهيد آورد چون بافت آن اتاق بهترين نشانه باز يافتى براى مطالب اين درس محسوب مى شود. لذا دانش آموزان و دانشجويان اگر در كلاس درس معمولى خود و زير نظر معلمان خود امتحان شوند عملكرد بهترى نشان مى دهند تا موقعى كه در شرايط نا آشنا و در حضور افراد نا آشنا از آنها امتحان به عمل مى آيد.

3ـ سازمان دهى و بازيابى

مى دانيم كه سازمان دهى ظاهراً به اين دليل بازيابى را بهبود مى بخشد كه به كارايى پيگردى در حافظه مى افزايد. اين اصل كاربرد عملى فراوان دارد. به نظر مى رسد كه ما مى توانيم اطلاعات بسيار زيادى را ياد اندوزى و بازيابى كنيم به شرط آن كه اين اطلاعات را سازمان داده باشيم.[3]

4ـ تمرين بازيابى

راه ديگرى براى بهسازى بازيابى، تمرين بازيابى است، به اين معنا كه درباره مطلب مورد يادگير و سئوال‌هايى از خود مى كنيد. فرض كنيد براى مطالعه يك مطلب درسى دو ساعت وقت داريد و يك بار خواندن آن 30 دقيقه طول مى كشد. به نظر مى رسد چهار بار خواندن اين مطالب كارآمدى كمترى داشته باشد تا آن كه يك بار آن را همراه با پرس و جو از خود بخوانيد. بعد مى توانيد بخش‌هاى معينى از آن را مجدداً بخوانيد تا نكاتى را كه بازيابى آنها در دور اول مطالعه مشكل بود، بهتر درك كنيد؛ به علاوه، ضمن اين كار مى توانيد معناى آن نكات را بسط دهيد تا به خوبى با يكديگر و با بقيه مطالب پيوند يابند.[4]

تذكر:

يكى از فنون به سازى حافظه كه بر اصول فوق استوار است روش sqfr است. در اين روش براى مطالعه اول پيش خوانى و مطالعه اجمالى مى كنيم (survey) و بعد با توجه به متن خوانده شده سئوالاتى درباره آن مطرح مى كنيم (question) سپس متن را يك بار ديگر مى خوانيم (read) و درباره آن تفكر مى كنيم (reflect) و آن را از حفظ مى خوانيم و خود گويى مى كنيم (recite) و در آخر يك بار مطالب را مرور مى كنيم[5]. (revew)

چند نكته كليدى:

1ـ به خون خود اكسيژن كافى بدهيد

خون ما نياز به اكسيژن دارد. براى تسهيل كار فكرى و به ويژه براى اين كه حافظه‌ى ما كار خود را به خوبى انجام دهد، بايد به خون خود اكسيژن كافى برسانيم. اما چگونه؟ در هر ساعت يك بار، پنجره اطاق خود را باز كنيد و مدت يك يا دو دقيقه نفس عميق بكشيد. در اطاقى كه در آن هوا، بر اثر دود سيگار و دم زدن و غيره كثيف شده است، مطالعه نكنيد، از بخارى هايى كه اكسيژن اطاق شما را مى خورند احتراز كنيد.[6]

2ـ خوابيدن به اندازه كافى

كم خوابى براى جريان طبيعى عمل مغز و در نتيجه براى حافظه زيانمند است پس از يك خواب خوب در شب، مغز و حافظه براى انجام كارهاى فكرى بهتر آمادگى خواهد داشت. بر حسب افراد، اشخاص بالغ، حداقل 7 الى 8 ساعت، دانشجويان 16 تا 22 ساله، 8 ساعت در شبانه روز بايد بخوابند.[7]

3ـ به حافظه خود اعتماد كنيد

هر چه به حافظه‌ى خود شك كنيد كمتر به آن اطمينان پيدا مى كنيد هر چه كمتر به آن اطمينان كنيد كمتر مى خواهيد آن را به كار ببريد. حافظه را هنگامى كه به كار نبريد، خوب كار نمى كند. اما مى توانيد وضع را معكوس كنيد. به حافظه اعتماد كنيد، كه در اين صورت غالباً فرصت فعاليت پيدا خواهيد كرد. حافظه قابل اصلاح است و اصلاح خواهد شد.[8]

4ـ دقت كنيد

دقت و توجه هنگام يادگيرى باعث مى شود كه آنچه ياد گرفته‌ايد ديرتر فراموش كنيد. ما به چيزهايى كه علاقه مند هستيم و دقت مى كنيم. خوب به ياد مى سپاريم. براى مثال اگر شما از يك فروشگاه خريد كرده باشيد و بعداً كسى از شما رنگ چشم صندوق‌دار فروشگاه را بپرسد ممكن است نتوانيد جواب دهيد زيرا شما به رگه چشمان او توجه و علاقه نداشتيد. اما به احتمال زياد رنگ چشم كودك تازه متولد شده‌ى خود را مى دانيد زيرا معمولاً والدين در ابتداى تولد به تمامى اعضاى كودك خود توجه كرده به خاطر علاقه به آنها و ويژگى هاى آن را به خاطر مى سپارند.[9]

5ـ تكرار

اگر زمانى را كه براى يادگيرى چيزى در اختيار داريد، به صورتى تقسيم كنيد كه بين دفعات يادگيرى، فاصله بيشترى باشد، يادگيرى زودتر صورت مى گيرد، يادگيرى چيزى در يك جلسه موجب مى شود كه زودتر فراموش شود.[10]

6ـ ارتباط و هم‌خوانى معقول

هر چه ارتباط بين موضوعات بيشتر باشد بهتر در حافظه ضبط مى شوند «هر يك از رابطه‌ها به صورت قلابى در مى آيند كه موضوعى به آن آويزان است. كسى كه داراى حافظه‌اى بسيار قوى است كه روى تجربه‌هاى خود تفكر و تأمل مى كند و تفكرات خود را به طور منظم به يكديگر ارتباط مى دهد.[11]

7ـ بهترين لحاظات براى يادگيرى

حفظ خاطرات همان گونه كه قبلاً گفته شد نياز به شرايط فيزيولوژيكى مناسبى نظير تغذيه خوب، جريان خون متعادل و رساندن اكسيژن به مقدار مناسب به خون و مغز دارد. ولى حتى اگر اين شرايط نيز ايجاد شوند، هنگامى كه مغز خسته و عصبى باشد، براى يادگيرى در شرايط نامناسبى به سر مى برد. به طور كلى از همان ساعات اول بيدارى، مغز آماده بود. و انرژى ذهنى بيشتر از ساير اوقات دارد.[12]

حافظه در روايات اسلامى

در منابع دينى ما مباحث علمى كاربردى درباره تقويت حافظه و عوامل و اسباب فراموشى آمده است كه به طور خلاصه به آنها اشاره مى شود:

الف) خوراكى ها و تقويت حافظه

احاديث متعددى خوراكى هايى را توصيه كرده‌اند كه در تقويت توان ذهن و حافظه مؤثرند. غذاهايى مثل سركه، باقلا، چغندر، كدو، كرفس، كُندر، خوردن گوشت (در حد متعادل), خوردن مداوم مويز (21) عدد در حالت ناشتا، عسل, خوردن انار با پيه آن (چيزهايى كه دانه‌ها روى آنها قرار مى گيرد) خوردن حلوا و گوشت نزديك گردن، عدس و... براى تقويت حافظه مفيد است.[13]

ب) كارهايى كه در تقويت حافظه مؤثرند

در منابع روايى ما به برخى اعمال و امور معنوى اشاره شده كه آنها در تقويت حافظه اثر به سزايى دارند به عنوان مثال مى توان به موارد ذيل اشاره كرد:

1. ذكر خداوند و به ياد و همراه معنويت بودن.

2. توكل واقعى، كه اگر تلاش با توكل عجين شود اثر فوق العاده‌اى در بر دارد.

3. توسل به اهل بيت (ع) در هر حال.

4. با وضو بودن در هر حال، خصوصاً هنگام مطالعه

5. روغن ماليدن.

6. حجامت.

7. مسواك زدن.

8. قرائت قرآن شريف و مداومت در خواندن آيه الكرسى.

9. روزه گرفتن.

10. نوشتن. امام صادق (ع) مى فرمايند: بنويسيد زيرا جز با نوشتن حفظ نمى كنيد.[14] «اُكتبوا، ‌فاِنََّكُم لاتحفظونَ حتى تَكتبوا» (مى تواند هم اشاره به حفظ آثار و هم حفظ محتوا در ذهن باشد).

تعداد بازديد : 51